Crkva svetih Apostola Petra i Pavla ili Petrova crkva iz IX ili X veka kod Novog Pazara predstavlja najstariji spomenik crkvene arhitekture na prostoru Srbije i prvobitno je sedišteraške episkopije. Sama crkva ima osnovu rotonde sa upisanim četvrorolistom i potiče izvizantijskog doba, dok freske iz njene unutrašnjosti potiču iz X, XII i XIII. Na njenom mestu se nalazio ranohrišćanski objekat koji je podignut u VII veku na prostoru ilirskog kneževskog tuluma iz V veka p.n.e. čiji ostaci su otkriveni 1957 godine. Posle detaljniharheoloških istraživanja, crkva je konzrvirana1960 godine. Po načinu gradnje slična je crkvama sa prostora Gruzije i Jermenije koje su datirane od VII doIX veka, ali je usled prepravki i dograđivanja postala jedinstvena, što je bio jedan od razloga da se nađe na UNESKO-voj listi svetske baštine u sklopu spomenika srednjeg veka objedinjenih pod zaštićenom celinom Stari Ras.

Na njenom mestu je u V veku p.n.e. sahranjen ilirski knez i prilikom arheoloških istraživanja sprovedenih 1957.godine na tom prostoru je otkriven veći broj grčkih vaza, srebrnog posuđa, zlatnog nakita, bronzanih predmeta, staklenih i ćilibarskih predmeta i ukrasa koji su od izuzetne naučne vrednosti.

U VII veku je nad nekadašnjim kneževskim grobom podignut ranohrišćanski objekat koji je u IX ili X veku, moguće za vreme Časlava, pretvoren u crkvu koja je kasnijim doradama dobila današnji izgled.

Crkva ima osnovu rotonde sa upisanim četvorolistom nad kojim se uzdiže osmostrana kupola nejednakih strana koja nije postojala u prvobitnoj fazi. Sama kupola je poduhvaćena sa četiri konhe i počiva na ugaonim trompama, kao i same konhe, a unutar nje se, osim sa oltarske (istočne) strane, nalazi galerija.

Osnovni deo crkve je sa severne strane opasan niskim hodnikom kružne osnove koji je povezan sa narteksom na zapadnom delu građevine, na koji se nadovezuje pravougona prostorija na jugu.Neki od elemenata crkve svojom konstrukcijom i oblicima ukazuju na svoje preromansko poreklo iz Primorja.